İşe Alımlarda “Madde Raporu” Dönemi: Şanlıurfa’daki Olay İş Dünyasına Yansıdı

Geçtiğimiz aylarda Şanlıurfa’da bir babanın, kızını istemeye gelen damat adayından sağlık raporu, uyuşturucu madde kullanım raporu ve sabıka kaydı talep etmesi Türkiye gündeminde geniş yankı uyandırmıştı. Kamuoyunda uzun süre tartışılan bu olayın ardından benzer bir uygulamanın iş dünyasında da yaygınlaşmaya başladığı görüldü.

Artan uyuşturucu operasyonları ve iş güvenliği hassasiyetini gerekçe gösteren birçok şirket, işe alım süreçlerinde adaylardan “bağımlılık yapıcı madde testi” talep etmeye başladı. Daha önce yalnızca sürücülük, güvenlik ve ağır makine kullanımı gibi kritik pozisyonlarda uygulanan testlerin; sağlık, lojistik, enerji, ağır sanayi ve yazılım sektörlerine kadar genişlediği belirtiliyor.

Laboratuvar kaynaklarından edinilen bilgilere göre özellikle büyükşehirlerde test taleplerinde ciddi artış yaşanıyor. İstanbul’daki bazı merkezlere günlük on binlerce başvuru yapıldığı ifade edilirken, test ücretlerinin ortalama 2.200 TL seviyesinde olduğu kaydediliyor.

İşverenler uygulamayı “iş güvenliğini sağlamak ve kurumsal riskleri azaltmak” amacıyla savunuyor. Yetkililer, özellikle tehlikeli ve dikkat gerektiren iş kollarında bu tür testlerin hem çalışan güvenliği hem de şirket sorumluluğu açısından önem taşıdığını belirtiyor.

Öte yandan hukukçular ise sürecin belirli şartlara bağlı olması gerektiğine dikkat çekiyor. Uzmanlara göre adayın açık rızasının alınması, kişisel verilerin korunması ve talep edilen testin işin niteliğiyle doğrudan bağlantılı olması hukuki açıdan temel kriterler arasında yer alıyor.

Uzman değerlendirmelerine göre benzer uygulamaların ilerleyen süreçte eğitim, kiralama ve bazı kamu hizmetleri gibi farklı alanlara da yayılma ihtimali bulunuyor.

Kamuoyunda ise tartışma sürüyor. Kimileri uygulamayı güvenlik ve toplumsal sorumluluk açısından gerekli bir adım olarak değerlendirirken, kimileri özel hayatın sınırlarının zorlandığını savunuyor.

İşe alımlarda “madde raporu” uygulamasının önümüzdeki dönemde nasıl bir çerçevede şekilleneceği merak konusu olmaya devam ediyor.